Η σιωπή...

...και αυτή σημαίνει κάτι.

"Στην Αμερική θα είχες ήδη πάρει εξιτήριο"

Για διάφορους λόγους μπορεί να καθυστερήσει κανείς να βγει από το νοσοκομείο. Επειδή ο θεράπων γιατρός δεν είναι σίγουρος αν πρέπει να πάρει εξιτήριο ο άρρωστος ή είναι πιο ασφαλές να μείνει μέσα λίγο ακόμα. Επειδή ο άρρωστος δεν έχει μεταφορικό μέσο για να πάει σπίτι του και οι συγγενείς του θα μπορούν να τον μεταφέρουν σε δυο μέρες. Επειδή δεν έχει δώσει ακόμα το φακελάκι. Επειδή δεν ξέρει κανείς τι ακριβώς έχει. Επειδή δε θέλουν οι συγγενείς να πεθάνει ο άνθρωπός τους στο σπίτι. Επειδή δε θέλουν οι συγγενείς να φροντίσουν τον άνθρωπό τους στο σπίτι. Επειδή, επειδή, επειδή...

Όποιος και να είναι ο λόγος, το δημόσιο επιβαρύνεται το κόστος νοσηλείας του αρρώστου. Και έπρεπε να φτάσουμε στη χρεοκοπία για να καταλάβουμε στην Ελλάδα τι σημαίνει αυτό. Αν το έχουμε καταλάβει ακόμη.

Στην Αμερική, επειδή το κόστος έχει αναγνωριστεί ως σημαντικός παράγοντας της λειτουργίας του συστήματος υγείας, εξετάζουν τη σχέση κόστους - ωφέλειας. Είναι ασφαλές για τον άρρωστο να πάρει εξιτήριο; Τι πιθανότητες έχει να υπάρξει κάποια επιπλοκή; Αν γίνεται, φεύγει το γρηγορότερο δυνατόν. Για να ελαχιστοποιηθεί το κόστος.

Πολλές αντιρρήσεις μπορούν να διατυπωθούν. Όμως η ουσία παραμένει. Τα νοσοκομεία δεν είναι ξενοδοχεία, ούτε επιχειρήσεις των ιατρών. Ούτε οίκοι ευγηρίας. Ούτε χώροι για να περιμένει κάποιος το τέλος. Η "ευαισθησία" σε οικογενειακά ή κοινωνικά προβλήματα έχει τεράστιο οικονομικό κόστος. Και το κόστος αυτό το επιβαρυνόμαστε όλοι. Και η επιβάρυνση είναι πιο έντονη στους αδυνάτους.

Ο εξορθολογισμός του συστήματος υγείας είναι απαραίτητος. Οι νοοτροπίες δύσκολα αλλάζουν. Πρέπει να γίνει κάτι, αλλά τι; Πόσο δυνατός είναι ένας κεντρικός σχεδιασμός;

Το ζήτημα του κόστους είναι σημαντικό. Από τις μη αναγκαίες ιατρικές εξετάσεις που γίνονται επειδή δεν είναι σίγουρος ο ιατρός που τις παραγγέλνει αν πρέπει να γίνουν ή όχι, μέχρι την παράταση της νοσηλείας του αρρώστου για διαφόρους λόγους, το σύστημα υγείας είναι κοστοβόρο. Μόνη λύση ο εξορθολογισμός. Δηλαδή η χρήση της λογικής για να βρούμε μια άκρη σε αυτό το κουβάρι. Σε μια κοινωνία εθισμένη στον ανορθολογισμό όλα αυτά ακούγονται εξωπραγματικά. Και όμως είναι αναγκαία περισσότερο παρά ποτέ.

Ατομική και Συλλογική Κατάθλιψη

Το 2004 έχασαν τις εκλογές ο Σημίτης και ο Παπανδρέου και κέρδισε ο Καραμανλής. Θυμάμαι τότε πως όσο και αν προσπάθησα να βρω γιατί έπρεπε να βγει ο Καραμανλής, δε βρήκα τον λόγο. Από τη μια είχαμε μια κυβέρνηση που είχε κάνει άπειρα έργα εκσυγχρονισμού της χώρας και είχε βελτιώσει το βιωτικό μας επίπεδο, από την άλλη είχαμε έναν άνθρωπο κενό περιεχομένου και ένα κόμμα που μεταχειριζόταν μαφιόζικες μεθόδους (βλέπε φυλλάδια σε παπάδες υπογεγραμμένα από ψεύτικη πατριωτική οργάνωση που δυσφημούσαν τους Παπανδρέου) για να πάρει την εξουσία.

Ο χρόνος κυλούσε και η νέα κυβέρνηση με έριξε σε βαριά θλίψη. Έβλεπα ότι δεν έκαναν τίποτα. Αρνούνταν να πάρουν οποιοδήποτε μέτρο. Ούτε καν αξιοποίησαν την παρακαταθήκη που τους είχαν αφήσει οι προηγούμενοι. Ο καιρός περνούσε με φιέστες: ολυμπιακοί αγώνες, ποδόσφαιρο, μπάσκετ, γιουροβίζιον... Αλλά νέες αλλαγές δε συνέβαιναν. Καταλάβαινα πως η χώρα μαράζωνε, πως καταστρεφόταν και λυπόμουν αφάνταστα. Έβλεπα τους δεξιούς τηλεπαρουσιαστές να εξυμνούν το τίποτα, τους αριστερίζοντες αριστοφάνηδες να λατρεύουν τον Καραμανλή, τα μεγάλα κανάλια να γυρίζουν την υποστήριξή τους στη νέα κυβέρνηση και απογοητευόμουν. Η δημόσια ζωή δόξαζε το τέλμα.

Εκείνα τα χρόνια ξυπνούσα και κοιμόμουνα με ένα βάρος στην καρδιά. Ένα βάρος επειδή πονούσα την πατρίδα μου και την έβλεπα να χάνεται μέρα με την μέρα. Ήξερα πως ο αυτόματος πιλότος μόνο σε καταστροφή μπορεί να οδηγήσει. Αλλά δε φανταζόμουν το μέγεθος της καταστροφής.

Το 2007 κάηκε η μισή Ελλάδα. Ο Παπανδρέου είχε κάνει ηγετικές εμφανίσεις και με επιχειρήματα και μεστό πολιτικό λόγο ζητούσε από τον ελληνικό λαό να αναλάβει την ευθύνη της διακυβέρνησης της χώρας. Ήμουν αισιόδοξος για το μέλλον. Θεωρούσα τον Καραμανλή ξοφλημένο και πόναγα για τις στάχτες τις πατρίδας μου στις οποίες είχε παραδοθεί από μια άφρονα κυβέρνηση που δεν ασχολήθηκε ποτέ της σοβαρά με τίποτα. Και όμως, παρά τον πόνο, πάνω στα αποκαΐδια, οι συμπατριώτες μου, οι κάποιοι συμπατριώτες μου τέλος πάντων, προτίμησαν το τριχίλιαρο από την εθνική σωτηρία και αναγέννηση. Έδωσαν ψήφο εμπιστοσύνης στους καταστροφείς και εκείνοι πάτησαν γκάζι.

Στην δεύτερη περίοδο Καραμανλή όχι απλά εκτροχιάστηκαν τα πάντα, με το δημόσιο χρήμα να σπαταλάται με ρυθμούς που δεν είχε ξαναδεί η χώρα, αλλά καταστράφηκε και το κέντρο της Αθήνας. Η πόλη μου έπεσε στα χέρια μανιακών με την κυβέρνηση να παρακολουθεί από τις οθόνες των τηλεοράσεων χωρίς να θέλει να κάνει τίποτα για να σταματήσει το κακό. Σκηνές που δεν είχαν διαδραματιστεί σε ευρωπαϊκή πόλη έλαβαν χώρα στην Αθήνα και οι ζημιές ήταν ανυπολόγιστες.

Παρόλα αυτά, ο ανίκανος εξακολουθούσε να θεωρείται καταλληλότερος και το ΠΑΣΟΚ συνέχιζε να θεωρείται πληγή για τη χώρα. Τέλος, και αφού η κυβέρνηση, ή τέλος πάντων ο κολλητός του κυβερνήτη, προσπάθησε να κλείσει φυλακή τον Κοντομηνά, μάθαμε για το σκάνδαλο του Βατοπεδίου, το οποίο τελικά προκάλεσε και την πτώση της κυβέρνησης Καραμανλή.

Η αιτία της καθημερινής τρέλας στα μέσα ενημέρωσης που με ανάγκασε να σταματήσω να βλέπω τηλεόραση είχε αρθεί. Η ελπίδα είχε ξαναδημιουργηθεί. Για πρώτη φορά μετά από πεντέμισι χρόνια ξαναανάσανα χωρίς να αισθάνομαι αυτό το βάρος. Η Ελλάδα θα γινόταν καλύτερη. Με πολλές αλλαγές. Με τομές στον τρόπο λειτουργίας του κράτους. Με σχέδιο και αποφασιστικότητα.

Με το που εκλέχτηκε η νέα κυβέρνηση και πριν προλάβουν οι υπουργοί να αναλάβουν τα καθήκοντά τους, οι υπηρεσιακοί παράγοντες της προηγούμενης κυβέρνησης στην εθνική στατιστική υπηρεσία ανακοινώνουν νέο έλλειμμα που ξεπερνά κάθε προσδοκία. Φαίνεται πως η κυβέρνηση Καραμανλή δεν είχε πει ακόμη την τελευταία της λέξη. Παρόλα αυτά ο Παπανδρέου είναι αποφασισμένος να προχωρήσει σε εθνική ανασυγκρότηση. Όμως μέσα σε δυο μήνες χρεοκοπεί το Ντουμπάι. Οι αγορές πανικοβάλλονται. Και φτάνουμε στο Νταβός, όπου σοκαρισμένος παρακολουθώ τον Παπανδρέου να εκλιπαρεί τους ξένους να μας πιστέψουν.

Αυτό ήτανε. Το γνώριμο βάρος ξαναγύρισε. Και από τότε το κουβαλάω μέχρι σήμερα. Η καταστροφή των πεντέμισι χρόνων ξεπέρασε κάθε φαντασία. Αντιμετωπίζουμε το ενδεχόμενο μιας νέας Μικρασιατικής Καταστροφής. Ο κίνδυνος της χρεοκοπίας σημαίνει πτώση του βιοτικού επιπέδου τέτοια που θα επιστρέψουμε στη δεκαετία του πενήντα. Το κράτος κινδυνεύει να μην έχει τη δυνατότητα ούτε συσσίτια να προσφέρει στους πολίτες που θα υποφέρουν στην Ελλάδα της δραχμής και των Βαλκανίων.

Μια διαφορά υπάρχει μόνο. Ενώ τα πεντέμισι χρόνια το βάρος το ένιωθα μόνος μου, τώρα το μοιράζομαι με δέκα εκατομμύρια Ελλήνων. Τώρα και εσείς ξέρετε πώς ένιωθα τόσο καιρό. Τώρα δεν είμαι μόνος.

Κατά τα άλλα πάντως στα μέσα ενημέρωσης πάλι το ΠΑΣΟΚ είναι κακό, πάλι ο Παπανδρέου φταίει, πάλι ο Καραμανλής βγαίνει λάδι. Τι κατάντια.

Σα να μη φτάνει η οικονομική καταστροφή έφτασε να κινδυνεύει το πολίτευμα. Η δημοκρατία, η ελευθερία την οποία τόσο αγαπώ, δυσφημείται και κινδυνεύει. Χειρότερο από το να γίνεις φτωχός είναι να είσαι φτωχός και να μην είσαι ελεύθερος. Και ακόμα χειρότερο, να είσαι φτωχός, να μην είσαι ελεύθερος και να νιώθεις και αυτό το βάρος στην καρδιά.

Άμα γίνω ποτέ επιμελητής σε δημόσιο νοσοκομείο...

...που δεν το βλέπω γιατί σκοπεύω να ασχοληθώ με το ιδιωτικό επάγγελμα, αλλά λέμε τώρα, να πώς θα συμπεριφέρομαι στο χειρουργείο:

Θα εξηγώ σε κάθε χειρουργείο στους ειδικευόμενους τι κάνω. Τώρα κόβω αυτό, για να φτάσω εκεί και να κάνω εκείνο. Χρησιμοποιώ αυτό το εργαλείο, το οποίο λέγεται έτσι και το πιάνεις έτσι για να κάνεις αυτό.

Ξανά και ξανά, σε κάθε χειρουργείο. Γιατί μόνο έτσι γίνεται σωστά η εκμάθηση μιας δύσκολης τέχνης όπως είναι η χειρουργική.

Αντί να είμαι μουγκός και να περιμένω να καταλάβουν οι ειδικευόμενοι τι γίνεται και τι πρέπει να κάνουν από μόνοι τους.

Σημείωση: Οποιαδήποτε ομοιότητα με πραγματικά πρόσωπα και περιστατικά δεν είναι τυχαία.

Ρεπό, αλλά πόσα και πότε;

Όταν ξεκίνησα την ειδικότητα και έμαθα πως έχουμε τέσσερα ρεπό και δυο μέρες άδεια το μήνα σκέφτηκα πως ήταν σούπερ! Έξι μέρες ξεκούρασης τον μήνα είναι καταπληκτικά. Στη συνέχεια όμως έμαθα πως ο νόμος ορίζει να παίρνεις ρεπό την επόμενη της εφημερίας σου. Αυτό είναι πολύ λογικό και συμφέρει τη λειτουργία του συστήματος. Όταν δουλεύεις θα είσαι ξεκούραστος και δε θα είσαι αναγκασμένος να κάνεις οχτάωρο μετά από μια κουραστική εικοσιτετράωρη εφημερία...

Αυτό σημαίνει πως στις εφτά εφημερίες που κάνω τον μήνα θα έπρεπε να είχα εφτά ρεπό και όχι τέσσερα! Αλλά αν παίρναμε όλοι τα ρεπό που δικαιούμαστε δε θα λειτουργούσε σωστά η κλινική. Χρειάζονται άτομα για τα χειρουργεία, για τις εφημερίες και για τους ήδη υπάρχοντες αρρώστους, με αποτέλεσμα να μην παίρνουμε τα ρεπό που δικαιούμαστε. Άσε που ακόμα δεν έχω πάρει και καμία μέρα άδεια από τις δύο τον μήνα που δικαιούμαι. Ελπίζω τουλάχιστον να τις πάρω το καλοκαίρι!

All in all, δεν έχω παράπονο, αλλά δεν παύει να είναι κουραστική δουλειά και πολλές μέρες να περνούν χωρίς να μπορείς να τις απολαύσεις!

Behaving like an ass...

Ποτέ δε συμμερίστηκα την στάση που έχουν ορισμένοι να συμπεριφέρονται με αγένεια στους συνεργάτες τους. Όταν είναι στο χέρι των ανθρώπων να εργάζονται σε ένα πολιτισμένο περιβάλλον, δεν μπορώ να κατανοήσω τι είναι αυτό που τους σπρώχνει να χαλάνε τη διάθεση των γύρω τους με την κακή συμπεριφορά τους. Άλυτα ψυχολογικά προβλήματα, στρες, φόβοι, ανάγκες και εγωισμοί δηλητηριάζουν τους εργασιακούς χώρους σε ολόκληρο τον κόσμο. Τι κρίμα...

But while most doctors clearly respect their colleagues on the nursing staff, every nurse knows at least one, if not many, who don’t..... Nurses in turn bully other nurses, attending physicians bully doctors-in-training, and experienced nurses sometimes bully the newest doctors.

Από τους New York Times

Περί ορέξεως...

Δεν είμαι άνθρωπος που ασχολείται ιδιαίτερα με το φαγητό. Θέλω να τρώω δυο πλήρη γεύματα τη μέρα, να πίνω ένα ζεστό ρόφημα το πρωί για τον λαιμό μου και να τρώω κάτι ενδιάμεσα το απόγευμα. Έχω μια σαφή προτίμηση στο κρέας αλλά γενικά δεν είμαι ιδιότροπος στο φαγητό.

Παρόλα αυτά μου έχει κάνει εντύπωση το γεγονός ότι το φαγητό που σερβίρουν στους γιατρούς στο νοσοκομείο είναι σε γενικές γραμμές χαμηλής ποιότητας. Λίγο λάχανο ξανά και ξανά για σαλάτα, μελιτζάνες, κοφτό μακαρόνι, κρέας που έχει λιώσει με αποτέλεσμα να σερβίρουν κόκαλα αντί για μερίδα φαγητού, και φυσικά κοτόπουλο και πάλι κοτόπουλο και άντε κάτι με κιμά.

Οι γιατροί που εφημερεύουν μια τυπική μέρα είναι ελάχιστοι. Χάθηκε να σερβίρουν ένα φαγητό της προκοπής στους γιατρούς; Αν δεν φροντίσεις λίγο αυτούς που δίνουν όλη τους τη μέρα μέσα στο νοσοκομείο, μπορείς να απαιτείς ένα σύστημα υγείας που να είναι εξαιρετικό; Η καλής ποιότητας παροχές υγείας που δίνονται από το ΕΣΥ δίνονται παρά το σύστημα και όχι με τη βοήθεια του συστήματος.

Τουλάχιστον μερικοί άρρωστοι τρώνε το ζελέ και την κομπόστα τους, τρώνε τα μπιφτεκάκια τους κλπ. Χάθηκε να δίνεις ένα ζελέ δηλαδή στον γιατρό που εφημερεύει; Ή να υπάρχει λίγος χυμός πορτοκάλι στο νοσοκομείο για το προσωπικό; Απλά πράγματα για τα οποία δε νοιάζεται κανείς.

Σημείωση: Έχουμε και μια ανακοίνωση που λέει ότι επειδή υπήρχε κάποιο πρόβλημα με τους προμηθευτές δε θα έχει κόκκινο κρέας το μενού. Υπέροχα!

Υ.Γ. Δε μιλάω καν για την μαγειρίτσα - σπανακόρυζο με ένα κομμάτι κοτόπουλο. Εντελώς σουρεαλιστικό σκηνικό για όσους κάναμε Ανάσταση στο νοσοκομείο αντί να είμαστε στα σπίτια μας με τους αγαπημένους μας...

Πρώτες εντυπώσεις (1): Απίστευτη γραφειοκρατία

Ένα από τα πρώτα πράγματα που μου κάνει εντύπωση στην ειδικότητα είναι ο απίστευτος όγκος γραφειοκρατικής δουλειάς που πέφτει στους ώμους των ειδικευομένων. Εισαγωγές, εξιτήρια, παρακλινικές εξετάσεις, όλα καταγράφονται λεπτομερώς. Είναι αυτονόητο ότι η γραφειοκρατία είναι σημαντική για τον ασθενή και την κοινωνία, αλλά δεν είναι απαραίτητο να είναι σε... χαρτιά!

Όταν το κράτος αγοράζει προγράμματα ώστε το εργαστήριο να περνάει αυτόματα εκεί τα στοιχεία, γιατί να πρέπει ο ειδικευόμενος να κατεβαίνει κάθε τόσο δύο ορόφους να μαζεύει χαρτιά και μετά να περνάει τα στοιχεία σε άλλα χαρτιά!?!? Είναι πέρα από κάθε λογική. Είναι αντιπαραγωγικό. Κουράζει αφάνταστα τους ειδικευόμενους τη στιγμή που χρειάζονται όλες τους τις δυνάμεις για το επιστημονικό κομμάτι της δουλειάς τους. Ξεκουράστε τους ειδικευόμενους από περιττές εργασίες, απελευθερώστε δημιουργικές δυνάμεις, αξιοποιήστε σωστά το χρόνο και τις δυνατότητες των ανθρώπων!

Σε άλλα νοσοκομεία μπορεί να συμβαίνει το αυτονόητο: να ανοίγει ο ειδικευόμενος το κομπιούτερ που έχει μπροστά του, στο οποίο βρίσκεται εγκατεστημένο το πρόγραμμα που έχει πληρώσει το δημόσιο, να παίρνει όλα τα εργαστηριακά στοιχεία της ημέρας και με ένα κλικ να εκτυπώνει την καρτέλα του ασθενούς ενημερωμένη με τα νέα στοιχεία. Δε θέλει κόπο για να αλλάξει το σύστημα με το οποίο οργανώνεται η δουλειά στο ελληνικό δημόσιο.

Τα παράπονα για τη γραφειοκρατία μη φανταστείτε πως αποτελούν ελληνική ιδιαιτερότητα. Νέοι γιατροί παραπονιούνται και σε χώρες όπως η Αμερική και η Γερμανία για την απίστευτη γραφειοκρατική δουλειά που πρέπει να βγάλουν σε πέρας. Η γραφειοκρατία είναι απαραίτητη για τόσο πολλούς λόγους. Μικρές βελτιώσεις όμως είναι ευπρόσδεκτες από αυτούς που φέρουν το βάρος της δουλειάς!

Αλλαγή τίτλου!

Υπογράφτηκε ο διορισμός μου για το πρώτο μέρος της ειδικότητας και επομένως το blog θα πρέπει να αλλάξει τίτλο!

Είχα μερικά πράγματα στο μυαλό μου για να πω με βάση αυτά που έζησα αυτούς τους μήνες, αλλά για διάφορους λόγους έμεινα σιωπηλός. Ελπίζω το επόμενο διάστημα να γίνω πάλι ομιλητικότατος!

Μην τα παίρνετε όλα προσωπικά!

Ως ελεγκτής γιατρός σε ασφαλιστικό ταμείο κάθε μέρα έρχομαι καθημερινά σε επαφή με δεκάδες ασφαλισμένων. Μου έχει κάνει βαθιά εντύπωση ο παραλογισμός που δείχνουν πολλοί σε ζητήματα που έχουν σχέση με τους θεσμούς. Όχι μόνο πολλοί δεν έχουν καμία σχέση με ένα κράτος θεσμών, αν και υποτίθεται πως το υπηρετούν ή το υπηρετούσαν για δεκαετίες μέσα από την εργασία τους, αλλά μετατρέπουν ζητήματα θεσμών σε προσωπικά ζητήματα.

Θα σας πω ένα απλό παράδειγμα. Πηγαίνεις το βιβλιάριό σου στον ελεγκτή του ταμείου σου για έλεγχο, για να πάρεις χρήματα (με τη μια μορφή ή την άλλη) που θα πάνε στις εξετάσεις, τα φάρμακα ή τις ιατρικές πράξεις που θα κάνεις. Δεν έχεις όμως τα απαραίτητα δικαιολογητικά, επειδή τα ξέχασες, επειδή έδειξες αδιαφορία, επειδή δεν πρόλαβες, ή επειδή είσαι απατεώνας και θες να πάρεις λεφτά από το ταμείο παρανόμως. Ο ελεγκτής, κάνοντας τη δουλειά του, στο λέει και δεν υπογράφει για να πάρεις τα λεφτά, μέχρι να φέρεις όλα αυτά που χρειάζονται και να διαπιστώσει ότι όλα είναι εντάξει.

Έχω βρεθεί αμέτρητες φορές στη θέση του ελεγκτή που σου λέει αυτό ακριβώς το πράγμα. Και έχω δει τις αντιδράσεις αναρίθμητων συμπολιτών μας. Ορισμένοι, λίγοι, προς τιμήν τους, θα πουν αμέσως "να γίνει αυτό που λέει ο νόμος", σε ευχαριστούν και πηγαίνουν να διορθώσουν το πρόβλημα. Πολλοί απλά φεύγουν. Αλλά πολλοί κάνουν ένα ζήτημα νόμων, υπόθεση προσωπική. "Δεν μπορείς να μου κάνεις μια χάρη;" σε ρωτάνε, λες και δουλεύεις στο μαγαζί του πατέρα σου. Λες και εσύ έχεις καμία εξουσία να πάρεις αποφάσεις για τα λεφτά του ταμείου παρακάμπτοντας τους κανονισμούς του ταμείου.

"Γιατί μου το κάνεις αυτό;" ή "Γιατί με παιδεύεις;" Λες και θέλει ο ελεγκτής να ταλαιπωρείται ο κόσμος. Όταν εσύ δε φέρνεις αυτό που ξέρεις (ή πρέπει να ξέρεις) πως πρέπει να έχεις μαζί σου, από πού και ως που σου φταίει ο ελεγκτής; Όταν ο θεράποντας γιατρός σου δεν έχει φτιάξει τα δικαιολογητικά σου όπως πρέπει, γιατί σου φταίει ο ελεγκτής γιατρός που το διαπιστώνει;

Υπάρχουν και κάποιοι που σε βρίζουν επειδή κάνεις καλά τη δουλειά σου. Άνθρωποι που δεν ενδιαφέρονται για το πώς δίνονται τα χρήματα του ταμείου τους. Άνθρωποι που δε σέβονται την ιδιότητά σου. Άνθρωποι που δεν έχουν καμία αγωγή και που μπορούν να φτάσουν στα άκρα για να μην ξεβολευτούν. Και κάτι τέτοιοι άνθρωποι μπορούν να χαλάσουν τη διάθεση εκείνων που δουλειά τους είναι να προστατεύουν τους αδύνατους εφαρμόζοντας τους νόμους, προσέχοντας να πηγαίνουν τα λεφτά του ταμείου εκεί που πρέπει και να εξυπηρετούν τους ασφαλισμένους με τον τρόπο που ορίζει το ταμείο τους.

Μπορείς να αισθάνεσαι στενοχωρημένος για την ταλαιπωρία που υφίστασαι. Αλλά δεν έχει καμία λογική να μετατρέπεις τη δική σου στενοχώρια σε κατηγορία απέναντι στον ελεγκτή. Στην Ελλάδα, μπερδεύουμε το συναίσθημα με τη λογική. Χωρίς να σκεφτόμαστε κριτικά, αφήνουμε τα συναισθήματά μας να καθορίζουν τις αντιδράσεις μας. Και όταν αφήνουμε το συναίσθημα μόνο του είναι τυφλό, γιατί η λογική δρα ως φως που επιτρέπει στον άνθρωπο να λειτουργήσει σωστά στη ζωή του.

Ποιο είναι το λογικό; Να αναγνωρίσεις ότι το ταμείο σου δίνει απίστευτα ποσά κάθε χρόνο για να έχουν πολλοί άνθρωποι περίθαλψη, για να διευκολυνθούν οικονομικά στο ζήτημα της υγείας τους. Να συνειδητοποιήσεις ότι η γραφειοκρατία (που δεν είναι απαραίτητο να περιλαμβάνει χαρτιά και επαφή με τον πολίτη) είναι αναγκαία για να μην κατασπαταληθούν τα λεφτά του ταμείου σου, που είναι περιορισμένα, ώστε να μπορούν οι ασφαλισμένοι να τα χρησιμοποιήσουν όταν τα έχουν πραγματικά ανάγκη. Και να παραδεχτείς ότι δε φταίει ο ελεγκτής αν τα δικά σου χαρτιά έχουν κάποιο πρόβλημα.

Και πάνω από όλα, να αποδεχτείς πως οι θεσμοί είναι απρόσωποι. Αυτά που ισχύουν για σένα, ισχύουν και για όλους τους άλλους. Ανεξαρτήτως θέσης, ηλικίας, φύλου, προσωπικών προβλημάτων, οικονομικής κατάστασης ή άλλων παραγόντων. Ανεξαρτήτως της θέλησης του ελεγκτή γιατρού. Ανεξαρτήτως των επιθυμιών σου.

Δυστυχώς στη χώρα μας δεν έχουμε παράδοση θεσμών. Οι πολιτικές ανωμαλίες που κυριάρχησαν για μια μεγάλη περίοδο στον τόπο μας, η απουσία μας από κορυφαίες πνευματικές διεργασίες του πολιτισμένου κόσμου (Αναγέννηση, Μεταρρύθμιση, Διαφωτισμός), όλα αυτά συνέβαλαν στο να μην ξέρουμε πώς να διαχειριστούμε τη ζωή στον σύγχρονο κόσμο. Πρέπει, επιτέλους, να φωτίσουμε το συναίσθημα με τη λογική. Να αφήσουμε τη λογική να καθορίζει τη συμπεριφορά μας. Να συνηθίσουμε να λειτουργούμε στο επίπεδο των θεσμών. Γιατί έτσι μόνο η ζωή μας μπορεί να γίνει καλύτερη.

Ο εγκέφαλος και το... συκώτι!

Η σύγχρονη επιστήμη έχει ρίξει αρκετό φως στη λειτουργία του εγκεφάλου. Ένα σωρό λειτουργίες που παλιά αποδίδονταν σε μεταφυσικές οντότητες, τώρα γνωρίζουμε με ακρίβεια ότι ξεκινούν από τον ανθρώπινο εγκέφαλο, ο οποίος αντιμετωπίζεται ως ένα όργανο του ανθρωπίνου σώματος και όχι ως ένα μεταφυσικό μαύρο κουτί.

Τι πάει να πει ότι ο εγκέφαλος είναι ένα όργανο του ανθρωπίνου σώματος; Ότι λειτουργεί φυσικά, όπως και τα άλλα όργανα και ότι υπόκειται στις ίδιες διαδικασίες φθοράς και δυσλειτουργίας που υπόκεινται και τα άλλα όργανα. Όπως δηλαδή μπορεί να προσβληθεί από μια νόσο το συκώτι μας, και δε μας πιάνει κανένα μεταφυσικό δέος για τις νόσους του συκωτιού, έτσι ακριβώς μπορεί να προσβληθεί από μια νόσο και ο εγκέφαλός μας και δεν πρέπει να αντιμετωπίζουμε τις νόσους του εγκεφάλου σαν κάτι διαφορετικό.

Όταν κάποιος έχει ένα πρόβλημα με το συκώτι του ή με τα νεφρά του, δε λέμε πως έχει προσωπική ευθύνη για το πρόβλημά του (εκτός και αν οφείλεται σε... καταχρήσεις ουσιών). Ούτε πιστεύουμε πως η θέλησή του αρκεί για να θεραπευτεί, αλλά κάνουμε όλα αυτά που η σύγχρονη ιατρική προτείνει για να αντιμετωπίσουμε τη νόσο. Έτσι ακριβώς θα έπρεπε να συμπεριφερόμαστε και με τα προβλήματα του εγκεφάλου. Πρέπει δηλαδή να αφομοιώσουμε τη σύγχρονη γνώση ότι ο εγκέφαλος διέπεται από φυσικούς νόμους και να πάψουμε να στιγματίζουμε ανθρώπους που πάσχουν από κάποια νόσο που επηρεάζει τον εγκέφαλο.



Δε θα επεκταθώ στις πολύ σημαντικές φιλοσοφικές προεκτάσεις που έχουν αυτά που μόλις έγραψα. Άλλωστε αυτό το blog δεν έχει φιλοσοφικό χαρακτήρα. Αλλά θα τονίσω την πρακτική σημασία της σύγχρονης γνώσης για τη ζωή μας και για τις σχέσεις μας με τους συνανθρώπους μας, τους δικούς μας ανθρώπους και τον ίδιο μας τον εαυτό.

Όπως ακριβώς δε φταίει ο νεφροπαθής που η λειτουργία του νεφρού του έχει επηρεαστεί από τη νόσο του, έτσι δε φταίει και η γυναίκα με σχιζοφρένεια, ο παππούς με κατάθλιψη ή το παιδί με ψυχογενή ανορεξία που η συμπεριφορά του, δηλαδή η λειτουργία του εγκεφάλου του, έχει επηρεαστεί από τη νόσο του.

Και όπως ακριβώς παλεύουμε με τις κατακτήσεις της σύγχρονης ιατρικής να πολεμήσουμε τη νόσο στους νεφρούς ή στο συκώτι, έτσι πρέπει να χρησιμοποιούμε τις γνώσεις τις εποχής μας για να πολεμήσουμε τις νόσους του εγκεφάλου. Μπορεί τα όπλα μας να μην είναι θαυματουργά, αλλά είναι σίγουρα πολύ αποτελεσματικότερα από τις προ-νεωτερικές μεθόδους αντίδρασης απέναντι στις δυσλειτουργίες του εγκεφάλου.

Για τη λήψη αποφάσεων χρειάζεται ψυχραιμία και όχι πανικός, ορθός λόγος και όχι φόβος

Διάβαζα αποσπάσματα από μια συνέντευξη του ομότιμου καθηγητή Παιδιατρικής κ. Κωνσταντόπουλου. Έλεγε πως λόγω του πανικού που δημιουργήθηκε για το εμβόλιο της νέας γρίπης, πολλοί γονείς δεν εμβολίασαν τα παιδιά τους και για τα άλλες ασθένειες. Αυτό θα έχει ως αποτέλεσμα την αύξηση του αριθμού αρρώστων παιδιών από αυτά τα νοσήματα.

Αυτές τις μέρες διαγράφηκε από τον κατάλογο των γιατρών του γενικού ιατρικού συμβουλίου της Μεγάλης Βρετανίας ο Andrew Wakefield, ο γιατρός που το 1998 συνέδεσε το τριπλό εμβόλιο της ιλαράς, της παρωτίτιδας και της ερυθράς με τον αυτισμό. Όπως αποδείχτηκε, η σύνδεση αυτή ήταν αβάσιμη και ο τρόπος με τον οποίο ο γαστρεντερολόγος αυτός διεξήγαγε την έρευνά του δεν ήταν σωστός.

Παρόλα αυτά η ζημιά είχε γίνει. Δημιουργήθηκε πανικός σε παγκόσμιο επίπεδο, το ποσοστό των εμβολιασμών έπεσε, και ο αριθμός των ατόμων που νόσησαν από αυτές τις ασθένειες και που ταλαιπωρήθηκε από τις επιπλοκές των ασθενειών αυξήθηκε. Ενδεικτικά, για τη Μεγάλη Βρετανία, παραθέτω τον παρακάτω πίνακα που δημοσιεύει το BBC:



Οι φήμες και οι εικασίες, ανεξάρτητα από τις προθέσεις αυτών που τις παράγουν και τις αναπαράγουν, μπορούν να έχουν βαθιά αρνητικές συνέπειες. Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο είναι σημαντικό να έχει το κοινό εμπιστοσύνη στους ειδικούς για ένα συγκεκριμένο θέμα. Μπορεί ο πανικός να πουλάει, μπορεί η αμφιβολία να ριζώνει εύκολα στις καρδιές των ανθρώπων, αλλά για να αντιμετωπίσουμε τις δυσκολίες της ζωής μόνο ο ορθός λόγος μπορεί να μας βοηθήσει.

Boys will be boys...

Ολοκληρώθηκε σήμερα το Πρωτάθλημα Ποδοσφαίρου του Πανεπιστημίου Αθηνών. Φετινή πρωταθλήτρια αναδείχτηκε η Φαρμακευτική, μια ομάδα αρκετά δυνατή αλλά και αρκετά επιθετική. Από ό,τι φαίνεται όμως, η επιθετικότητα απέδωσε, παρά τους μικροτραυματισμούς.

Σε γενικές γραμμές το φετινό πρωτάθλημα ήταν αρκετά καλό. Δόθηκε η δυνατότητα σε πάρα πολλούς φοιτητές να περάσουν καλά και να δοκιμάσουν τις δυνάμεις τους στο ποδόσφαιρο. Ο καιρός ήταν καλός. Το γήπεδο άνετο. Ένα ευχάριστο διάλειμμα από τους ρυθμούς της υπόλοιπης Αθήνας.

Η Ιατρική τα πήγε αρκετά καλά, αν και αποκλείστηκε λίγο πριν το τέλος. Δεν πειράζει όμως. Το ότι ήταν πρώτη στον όμιλό της ήταν πολύ σημαντικό. (Για να λέμε την αλήθεια, με πείραξε λίγο που αποκλείστηκε η Ιατρική. Θα την προτιμούσα Πρωταθλήτρια φέτος! Έθεσε όμως αρκετά ψηλά τον πήχη για του χρόνου!)

Το πάθος άφθονο, ακόμα και στους αγώνες που κύλησαν ήρεμα. Όσο να είναι, το ποδόσφαιρο ανεβάζει την αδρεναλίνη με ό,τι αυτό συνεπάγεται. Οι ποδοσφαιριστές όλων (ή σχεδόν όλων) των ομάδων έβαλαν τα δυνατά τους και πολλές φορές υπερέβαλαν εαυτούς, με αποτέλεσμα μερικοί να τραυματιστούν και να τραυματίσουν άλλους, να απογοητευθούν και να ικανοποιηθούν, να ζητωκραυγάσουν και να λυπηθούν.

Μπορεί να μη μου αρέσουν τα ομαδικά αθλήματα και να προτιμώ τα ατομικά σπορ, αλλά μετείχα στις αγωνίες και τις χαρές των παικτών. Συγχαρητήρια λοιπόν σε όλους!

Υστερόγραφο: Είναι πολύ σημαντικό που το Πανεπιστήμιο Αθηνών προσφέρει, μέσα από το Πανεπιστημιακό Γυμναστήριο, στους φοιτητές τη δυνατότητα να αθληθούν και να διαγωνιστούν σε διάφορα αθλήματα. Ποδόσφαιρό, πόλο, τέννις, μέχρι και... aikido, πολλές δυνατότητες άθλησης για τους φοιτητές που ενδιαφέρονται.

Όταν ήμουν εγώ στην Ιατρική ούτε που ήξερα πως υπάρχει ομάδα ποδοσφαίρου της Σχολής. Ή πως το Γυμναστήριο παρέχει μέχρι και... κολυμβητήριο για τους φοιτητές! Όσοι φοιτητές λοιπόν ενδιαφέρονται, ας το ψάξουν στα websites των ιδρυμάτων στα οποία φοιτούν. Είμαι σίγουρος πως και άλλα Πανεπιστήμια πέραν του Καποδιστριακού προσφέρουν παρόμοιες δυνατότητες.

Ας μιλήσουμε για το σεξ!

Παρακολούθησα την Παρασκευή δυο διαλέξεις του αναπληρωτή καθηγητή της Γυναικολογίας κυρίου Δεληγεώρογλου, ο οποίος ειδικεύεται σε θέματα εφηβικής γυναικολογίας, που έδωσε στα πλαίσια της Εφηβικής Ιατρικής στο Χωρέμειο Αμφιθέατρο του Παίδων "Η Αγία Σοφία".

Ο Δεληγεώρογλου είναι εξαιρετικός ομιλητής. Και έθιξε ορισμένα πολύ σημαντικά ζητήματα. Με αφορμή λοιπόν αυτές τις διαλέξεις για την κύηση και την αντισύλληψη στην εφηβεία, θέλω να μοιραστώ μαζί σας τον προβληματισμό μου για την κατάσταση που επικρατεί στη χώρα μας.

Στην Ελλάδα οι κυήσεις σε κοπέλες στην εφηβεία αποτελούν το 10% των κυήσεων. Το νούμερο είναι από μόνο του συγκλονιστικό. Και ο αριθμός των εκτρώσεων είναι πολύ μεγάλος σε αυτή την ηλικιακή ομάδα.

Από ό,τι φαίνεται, και σε αυτό συμφωνεί και η δικιά μου πείρα από τους εφήβους που βλέπουμε στο Κέντρο Εφήβων, οι έφηβοι στην Ελλάδα έχουν έλλειμμα ενημέρωσης για ζητήματα σεξουαλικής αγωγής. Οι γονείς δεν ενημερώνουν τα παιδιά τους με σωστό τρόπο, ενώ στα σχολεία απουσιάζει μάθημα σεξουαλικής αγωγής. Αυτή η νοοτροπία δημιουργεί πολλά προβλήματα, και, κατά τη γνώμη μου, είναι υπεύθυνη κατά κύριο λόγο για τις κυήσεις και τις εκτρώσεις, με ό,τι αυτές συνεπάγονται, στην εφηβική ηλικία.

Υπάρχουν κοπέλες που αντιμετωπίζουν την έκτρωση ως μέθοδο αντισύλληψης. Υπάρχουν αγόρια και κορίτσια που δε γνωρίζουν στοιχειώδη πράγματα σχετικά με το σεξ, τα σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα και την αντισύλληψη. Υπάρχουν γονείς που ντρέπονται να μιλήσουν στα παιδιά τους για αυτά τα θέματα, ή που όταν μιλάνε προσπαθούν απλά να τα αποτρέψουν από το να ξεκινήσουν τις σεξουαλικές επαφές χωρίς να τα προετοιμάζουν για το πώς θα πρέπει να συμπεριφέρονται σε ένα τόσο κρίσιμο για τη ζωή τους ζήτημα. Και φυσικά, το κράτος, φοβούμενο τις αντιδράσεις ορισμένων υπερ-συντηρητικών κύκλων, διστάζει να εντάξει τη σεξουαλική διαπαιδαγώγηση στα σχολεία.

Το να κάνουμε πως δεν καταλαβαίνουμε, το να αποφεύγουμε να μιλήσουμε στα παιδιά για αυτά τα ζητήματα δεν είναι χωρίς συνέπειες. Και οι συνέπειες της δικής μας ατολμίας είναι πολύ βαριές. Ανεπιθύμητες εγκυμοσύνες, σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα, εκτρώσεις, επιπλοκές από τις επεμβάσεις που μπορούν να ταλαιπωρήσουν τη γυναίκα στην  υπόλοιπή της ζωή και να την εμποδίσουν να κάνει παιδιά αργότερα, είναι ο θλιβερός απολογισμός της έλλειψης σωστής ενημέρωσης.

Είπε, ανάμεσα σε άλλα, ο καθηγητής, για την προσπάθεια που κάνει να ενημερώσει μαθητές σε σχολεία. Και εκεί, διαιωνίζεται η εκπαίδευση δύο ταχυτήτων, με τα καλά ιδιωτικά σχολεία να ζητούν τις υπηρεσίες του, και να ενημερώνουν τους μαθητές τους, ενώ τα δημόσια σχολεία να παραμένουν διστακτικά. Και τα παιδιά να διψάνε να μάθουν έγκυρα και σωστά σχετικά με το σεξ.

Εντύπωση μου έκανε μια πολύ έξυπνη κίνηση του καθηγητή όταν μίλαγε σε μαθητές. Επειδή διαπίστωσε πως τα παιδιά ήταν διστακτικά να ρωτήσουν πράγματα που τους απασχολούν μπροστά στους καθηγητές και τους συμμαθητές τους, τους ζήτησε να γράψουν ανώνυμα τις απορίες τους. Το αποτέλεσμα; Κάθισε για ώρες μετά το πέρας της ομιλίας του για να απαντήσει στις απορίες που είχαν τα παιδιά. Και από ό,τι φάνηκε, τα παιδιά αγνοούσαν ακόμα και στοιχειώδη πράγματα.

Προσωπικά αντιλαμβάνομαι τη συστολή των γονιών να μιλήσουν για αυτά τα ζητήματα στα παιδιά τους. Όμως αυτό είναι λάθος. Και επειδή οι γονείς θέλουν να κάνουν ό,τι καλύτερο μπορούν για τα παιδιά τους, πρέπει να ξεπεράσουν τις αναστολές τους και να μιλήσουν με τα παιδιά τους, να τους εξηγήσουν ποια είναι η ώριμη συμπεριφορά, να τους μιλήσουν για τους κινδύνους αλλά και για τις προφυλάξεις, ώστε τα παιδιά να είναι έτοιμα και να αντιμετωπίσουν το ζήτημα του σεξ με ωριμότητα.

Ξέρετε, οι μελέτες δείχνουν πως τα παιδιά επηρεάζονται από τους γονείς τους, ανεξάρτητα από το ότι οι γονείς νομίζουν πως δεν ασκούν και μεγάλη επιρροή στα παιδιά τους σε αυτά τα ζητήματα. Χρησιμοποιήστε λοιπόν την επιρροή σας σωστά. Χωρίς να κάνετε διακρίσεις και να λέτε άλλα πράγματα στα αγόρια και άλλα στα κορίτσια. Και χωρίς να μένετε στο "μην το κάνεις, δεν είναι αυτό για την ηλικία σου". Μιλήστε ανοιχτά, πάρτε πρωτοβουλίες, αποδεχτείτε πως τα παιδιά σας θα κάνουν, ή ήδη κάνουν, σεξ, πως έχουν επιθυμίες και ανάγκες όπως είχατε και σεις στην ηλικία τους, εξηγήστε τους πως υπάρχουν κίνδυνοι, δείξτε τους πώς είναι τα προφυλακτικά, αποδεχτείτε πως η κόρη σας μπορεί να ξεκινήσει τα αντισυλληπτικά, και σταθείτε κοντά τους.

Και το κράτος, επιτέλους να ξεπεράσει το συντηρητισμό του και να εκσυγχρονιστεί στον τομέα αυτό. Δεν μπορεί να περιμένει να αλλάξουν οι νοοτροπίες στην ελληνική κοινωνία. Πρέπει αυτό να είναι μπροστάρης της αλλαγής. Και να αντιμετωπίσει τα προβλήματα στη δημόσια υγεία που η έλλειψη έγκυρης και έγκαιρης ενημέρωσης προκαλεί. Σωστή και χωρίς υπεκφυγές διδασκαλία στα σχολεία, εύκολη πρόσβαση σε μεθόδους αντισύλληψης, ανεξάρτητα από το όποιο πολιτικό κόστος. Το μακροπρόθεσμο όφελος θα δικαιώσει τους πολιτικούς που θα πάρουν τις κατάλληλες αποφάσεις και η προσφορά τους στην ελληνική κοινωνία θα είναι ανεκτίμητη.

Το blog ελπίζει να βοηθήσει μέσω του προβληματισμού που θα προκαλέσει αυτή η ανάρτηση. Μπορεί η συμβολή μας να είναι περιορισμένη. Αλλά κάνουμε αυτό που μπορούμε.

Για όποιες τυχόν απορίες υπάρχουν σχετικά με αυτά τα ζητήματα, δημιουργήσαμε μια διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, όπου μπορεί όποιος ή όποια θα ήθελε να ρωτήσει κάτι, να στείλει ένα email ανώνυμα και να λάβει μια απάντηση στο ερώτημά του χωρίς να γίνεται φανερή η ταυτότητά του. Η διεύθυνση email είναι andreasmed.blogspot.com@gmail.com Επίσης μπορείτε να γράφετε τις απορίες σας και στο blog, ανώνυμα πάλι, ώστε να πάρετε μια απάντηση.

Ρισκάροντας

Θέλω να ζητήσω συγγνώμη γιατί δεν ανεβάζω συχνά νέες αναρτήσεις. Ο ελεύθερος χρόνος μου είναι αρκετά περιορισμένος και το γράψιμο έχει τις απαιτήσεις του. Επεξεργάζομαι όμως στο μυαλό μου αρκετά θέματα, για τα οποία θα μιλήσουμε σταδιακά.

Σήμερα θέλω να μιλήσω για το ρίσκο, με αφορμή τις εξελίξεις στις Ηνωμένες Πολιτείες. Για όσους δεν ξέρετε, ο Ομπάμα προωθεί μεταρρυθμίσεις στο σύστημα υγείας, αλλά συναντά την υπερβολική αντίδραση των Ρεπουμπλικανών (πολιτικών και πολιτών) που νομίζουν ότι ο Ομπάμα θα καταστρατηγήσει τις ατομικές ελευθερίες και θα εγκαθιδρύσει... κομμουνισμό.

Το κλίμα είναι πολύ ηλεκτρισμένο. Και την προηγούμενη εβδομάδα η ένταση μεγάλωσε ακόμα περισσότερο, όταν ήρθαν στο φως της δημοσιότητας προτάσεις δυο επιτροπών ειδικών σχετικά με το τεστ Pap και τη μαστογραφία.

Οι νέες οδηγίες, που διαμορφώθηκαν ύστερα από μελέτες σχετικά με τις εξετάσεις αυτές και τα αποτελέσματά τους, λένε, σε πολύ αδρές γραμμές, ότι μπορούμε να καθυστερήσουμε στις πιο πολλές περιπτώσεις το πρώτο test Pap μέχρι τα 21 και να μεγαλώσουμε λίγο το μεσοδιάστημα μεταξύ των μαστογραφιών.

Τι γίνεται όμως: Ο κόσμος νομίζει πως περισσότερες εξετάσεις και όσο το δυνατόν νωρίτερα σημαίνει και καλύτερα αποτελέσματα από άποψη πρόληψης. Και σε μια πρώτη ανάγνωση, η ιδέα αυτή "ακούγεται" καλή. Αν θέλουμε όμως να είμαστε σοβαροί, δεν πρέπει να μένουμε με τις εντυπώσεις. Δε μας ενδιαφέρει τι "ακούγεται" καλό, αλλά τι πραγματικά είναι καλό και ωφέλιμο για την υγεία των ανθρώπων. Και ενώ όλοι μπορούν να έχουν μια γνώμη για το τι τους "ακούγεται" καλό, για να απαντήσουμε αυτό το ερώτημα πρέπει να εργαστούμε σοβαρά, να κάνουμε επιστημονικές έρευνες και να μελετήσουμε το θέμα σε όλες του τις παραμέτρους.

Τι έδειξαν οι μελέτες; Ότι οι περισσότερες εξετάσεις Pap και μαστογραφίες οδηγούσαν και σε πολλές αχρείαστες επεμβάσεις επειδή έβγαζαν πολλά λάθος ή "ύποπτα" αποτελέσματα σε γυναίκες οι οποίες όμως τελικά ήταν υγιείς. Και ο αριθμός των γυναικών με πρόβλημα που εντοπίζονταν με τις υπάρχουσες συνθήκες δε διέφερε και πολύ από αυτόν που θα είχαμε αν "χαλαρώναμε" λίγο τα κριτήρια για τις εξετάσεις αυτές.

Τι σημαίνει αυτό; Ότι για να "πιάσεις" έναν πολύ μικρό αριθμό γυναικών με πραγματικό πρόβλημα, βάζεις σε ταλαιπωρία, με κινδύνους και παρενέργειες, πάρα πολλές γυναίκες, αυξάνοντας παράλληλα και το κόστος για τη δημόσια υγεία.

Για σκεφτείτε να λες σε μια γυναίκα ότι το αποτέλεσμα του τεστ ήταν "ύποπτο", να περνά η γυναίκα τη στενοχώρια και το άγχος του λάθος αποτελέσματος, να τη βάζεις σε ένα χειρουργείο που τελικά δε χρειαζόταν και αργότερα να έχει και σαν επιπλοκή έναν πρόωρο τοκετό ή μια καισαρική αντί για φυσιολογικό τοκετό αλλά και το κόστος που όλα αυτά συνεπάγονται.

Με λίγα λόγια, έχουμε να βάλουμε σε ζυγαριά από τη μια μεριά την πολύ μικρή πιθανότητα για πρώιμη διάγνωση και από την άλλη μεριά την σχετικά μεγάλη πιθανότητα για ταλαιπωρία, επιπλοκές και κόστος από το πρώιμο screening.

Και ναι μεν αν είσαι όντως στην πολύ σπάνια περίπτωση της γυναίκας που θα ωφεληθεί από την εξέταση για σένα το κέρδος είναι μέγιστο, αλλά αν είσαι στην πιο συχνή περίπτωση της γυναίκας που βλάφτηκε από την εξέταση, το κόστος είναι σημαντικό.

Μα, θα πει κάποιος, εδώ μιλάμε για καρκίνους! Το κόστος δεν πρέπει να έχει καμία σημασία! Όμως στη ζωή τα πράγματα δεν είναι έτσι. Τίποτα δε γίνεται χωρίς κόστος και πάντα πρέπει να παίρνεις ένα ρίσκο.

Θέλω να σταθώ στο τελευταίο σημείο.

Συνήθως, άμα ακούσουμε τη λέξη "ρίσκο" ο νους μας πάει στη ρουλέτα ή στην υπερβολική ταχύτητα με τα αμάξια ή σε μια ταινία περιπέτειας. Όμως στην πραγματικότητα το ρίσκο είναι κάτι τόσο συνηθισμένο που τις περισσότερες φορές δεν του δίνουμε καν σημασία.

Όταν βγαίνουμε έξω από το σπίτι μας το πρωί, παίρνουμε το ρίσκο να βγούμε χωρίς να είμαστε σίγουροι ότι θα επιστρέψουμε το βράδυ ζωντανοί. Όταν μπαίνουμε σε ένα αμάξι παίρνουμε ένα ρίσκο. Όταν περπατάμε στον δρόμο παίρνουμε ρίσκο. Όταν τρώμε αποδεχόμαστε ένα ρίσκο.

Το ρίσκο δεν είναι ανάγκη να είναι κάτι φοβερό και τρομερό, με την έννοια ότι κάτι πολύ σοβαρό είναι αρκετά πιθανό να συμβεί. Μπορεί η πιθανότητα για να συμβεί κάτι να είναι αρκετά μικρή. Αλλά αυτό δεν το κάνει λιγότερο "ρίσκο"!

Αυτή την ανάλυση πρέπει να την έχουμε υπόψη μας. Στη ζωή παίρνουμε συνεχώς ρίσκα, τα περισσότερα χωρίς να το πολυσκεφτούμε. Αυτό είναι απόλυτα συνυφασμένο με τον τρόπο της ύπαρξής μας. Σε αυτό το σύμπαν δε γίνεται αλλιώς! Κάθε απόφασή μας, κάθε πράξη μας, έχει και ένα ρίσκο που την ακολουθεί.

Για να πάμε τώρα στην αντίδραση πολλών Αμερικανών στις νέες προτάσεις.

Το κράτος, λένε, μπλέκεται πάλι στην υγεία μας. (Δεν είναι "το κράτος" αλλά ανεξάρτητες επιστημονικές επιτροπές που δεν έχουν δικαίωμα να επιβάλουν τις απόψεις τους) Θέλουν, λένε, να μειώσουν το κόστος και βάζουν σε κίνδυνο τις ζωές μας. Αυτό το λένε γιατί τους διαφεύγει η κουβέντα που κάναμε περί ρίσκου. Για να δούμε τι εννοώ:

Αν σου πούνε: Θες να ακολουθήσεις ένα συγκεκριμένο πρόγραμμα για τα Pap tests ξέροντας ότι είναι πολύ πιο πιθανό να κάνεις αχρείαστες επεμβάσεις, να έχεις άγχος και φόβο, να έχεις επιπλοκές αργότερα και ελάχιστα πιο πιθανό να διαγνώσουμε καρκίνο σε σχέση με το να ακολουθήσεις ένα άλλο πρόγραμμα για τα Pap tests, τι θα διάλεγες;

Είναι δικαίωμά σου να διαλέξεις το πρώτο πρόγραμμα. Αλλά είναι ηθική και επιστημονική υποχρέωση των ειδικών ιατρών να προτείνουν σαν "γενικές οδηγίες" το δεύτερο πρόγραμμα. Το ίδιο και για τις μαστογραφίες ή οποιαδήποτε άλλη εξέταση ή έλεγχο.

Οι επιστημονικές επιτροπές πρέπει να λάβουν υπόψη τους το γενικό καλό. Μπορεί για τη γυναίκα που θα έβρισκε το πρόβλημα με το πρώτο πρόγραμμα το δεύτερο πρόγραμμα να μη τη συμφέρει, αλλά για τις πολύ περισσότερες γυναίκες που θα γλιτώσουν το κόστος στην υγεία τους, στην ψυχολογία τους και στην τσέπη τους με το δεύτερο πρόγραμμα δεν τις συμφέρει το πρώτο πρόγραμμα!

Όλα αυτά τα λεπτά ζητήματα χάνονται μέσα στον πόλεμο μεταξύ πολιτικών και ιδεολογικών αντιπάλων στις Ηνωμένες Πολιτείες. Θεωρώ όμως πως είναι αρκετά σημαντικά και ελπίζω η ανάρτηση αυτή να επισημαίνει πως αυτό που χρειάζεται είναι σοβαρότητα και μελέτη όλων των πτυχών ενός προβλήματος. Χωρίς σοβαρή δουλειά μένουμε στο επίπεδο των εντυπώσεων, που κυριαρχεί ο συναισθηματισμός και ο λαϊκισμός.

Για όσους ενδιαφέρονται να διαβάσουν περισσότερα για το ζήτημα που ανέκυψε στην Αμερική με τις νέες προτάσεις, συνιστώ τα ακόλουθα άρθρα από τους New York Times:

Screening Debate Reveals Culture Clash in Medicine

Guidelines Push Back Age for Cervical Cancer Tests

Περισσότερα μπορείτε να βρείτε σε άλλα sites.

Υ.Γ. Σκοπός του κειμένου αυτού δεν είναι να ενημερώσει για τις νέες οδηγίες. Γι'αυτό και δεν μπαίνουμε σε λεπτομέρειες όπως η επιστημονική αρτιότητα θα απαιτούσε. Οι οδηγίες μπορούν να βρεθούν από τις αρμόδιες αρχές. Και φυσικά αν κάποια γυναίκα έχει απορία για το τι πρέπει να κάνει, θα πρέπει να το συζητήσει με τον γιατρό της. Το έχουμε ξαναπεί, σκοπός των αναρτήσεων δεν είναι η επιστημονική ενημέρωση ή οι συμβουλές, αλλά αποκλειστικά και μόνο ο προβληματισμός!

"Δεν είναι όλοι και για όλα ειδικοί"

Το blog παραπέμπει στο άρθρο του καθηγητή της Παιδιατρικής Ανδρέα Κωνσταντόπουλου στο Βήμα της Κυριακής, σχετικά με το ζήτημα των εμβολιασμών.

Δουλεύοντας με Εφήβους

Υπάρχει ένα πρόβλημα με τους εφήβους. Αν αρρωστήσουν πάνε στον Παιδίατρο ή στον Παθολόγο; Η απάντηση στο ερώτημα είναι σύνθετη και πολλοί γιατροί ενηλίκων δηλώνουν μη ειδικοί για προβλήματα της εφηβείας. Από την άλλη, η τάση που επικρατεί στην Παιδιατρική σήμερα είναι να αναλαμβάνει την υγεία του ανθρώπου από τη στιγμή που θα γεννηθεί μέχρι τη στιγμή που θα ενηλικιωθεί. Αλλά προς το παρόν, νομίζω, αυτή η αντίληψη δεν έχει γίνει επισημοποιηθεί στην Ελλάδα, με αποτέλεσμα τα Νοσοκομεία Παίδων να μη δέχονται εφήβους μεγαλύτερους από 14 ετών.

Επειδή η εφηβεία είναι μια περίοδος της ζωής του ανθρώπου με τα δικά της προβλήματα και ζητήματα, χρειάζονται γιατροί που να ασχολούνται με εφήβους και να είναι συνηθισμένοι στα σύνθετα προβλήματα αυτής της ηλικίας. Μια προσπάθεια προς αυτή την κατεύθυνση, αποτελεί το Κέντρο Πρόληψης και Υγείας των Εφήβων, του Νοσοκομείου Παίδων "Η Αγία Σοφία". Η Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών οργανώνει τη λειτουργία ενός κέντρου που παρέχει διαγνωστική, θεραπευτική αλλά και συμβουλευτική βοήθεια σε εφήβους, από 12 έως 19 ετών.

Τι είδους υπηρεσίες προσφέρονται; Τι ζητήματα αντιμετωπίζονται; Το κέντρο καταπιάνεται με ό,τι έχει σχέση με την υγεία και την ευεξία των εφήβων.

Κάποιους εφήβους (ή γονείς εφήβων) τους απασχολεί το βάρος τους. Αισθάνονται είτε ότι έχουν μικρό βάρος, είτε ότι έχουν μεγάλο βάρος. Στο Κέντρο Εφήβων μπορούν να διαπιστώσουν ειδικοί επιστήμονες αν πράγματι υπάρχει πρόβλημα με το βάρος, και να βοηθηθεί ο έφηβος με ειδικό πρόγραμμα διατροφής από διαιτολόγο.

Κάποιοι έφηβοι αισθάνονται άγχος για τα μαθήματα. Ή αντιμετωπίζουν άλλου είδους ψυχολογικές πιέσεις και αδιέξοδα. Στο Κέντρο Εφήβων υπάρχουν ειδικοί παιδοψυχολόγοι και παιδοψυχίατροι που μπορούν να βοηθήσουν ώστε τα προβλήματα να αντιμετωπιστούν πριν ο έφηβος να γίνει ενήλικος.

Κάποια κορίτσια αντιμετωπίζουν πρόβλημα με την περίοδό τους. Εξειδικευμένοι σε θέματα εφηβικής ιατρικής παιδίατροι και γυναικολόγοι μπορούν να διαγνώσουν και να δημιουργήσουν ένα θεραπευτικό πλάνο για το πρόβλημα.

Και βέβαια έχουμε τα συνηθισμένα ιατρικά προβλήματα που απασχολούν όλες τις ηλικίες. Ενδοκρινολογικά, δερματολογικά, παθολογικά ζητήματα μπορούν να αντιμετωπιστούν από έναν ειδικό επιστήμονα, ή από μια ομάδα επιστημόνων.

Ούτε πρέπει να παραλείψουμε τα ζητήματα πρόληψης, όπως είναι οι εμβολιασμοί ή η ενημέρωση για τους κινδύνους και τις προφυλάξεις στο σεξ. Η πρόληψη, σε μια πολιτισμένη κοινωνία, είναι εξαιρετικά σημαντική, γιατί γλιτώνει από επιπλοκές, ταλαιπωρία και κόστος.

Από τη διάγνωση και τη θεραπευτική μιας νόσου, μέχρι τη συμβουλευτική αλλά και την πρόληψη, η υγεία των εφήβων οφείλει να γίνει ένα από τα κεντρικά σημεία του συστήματος παροχής υπηρεσιών υγείας στη χώρα μας. Και η δημιουργία κέντρων εφήβων βοηθάει σε αυτή την κατεύθυνση.

Για το Κέντρο Πρόληψης και Υγείας των Εφήβων που βρίσκεται στο Χωρέμειο Ερευνητικό Κέντρο, στο Νοσοκομείο Παίδων "Η Αγία Σοφία" με διευθυντή τον Καθηγητή Γ. Χρούσο, μπορείτε να κλείσετε ραντεβού στο τηλέφωνο 698 6723844. Το Κέντρο λειτουργεί απογευματινές ώρες, ώστε να μην έχουν πρόβλημα οι νέοι με τα μαθήματα στο σχολείο.

Κάνουμε το σωστό δε σημαίνει πάντα πως όλα θα πάνε και καλά!

Πολλές φορές νομίζουμε πως αρκεί να κάνουμε το σωστό και τα πράγματα θα πάνε καλά. Πως άμα διαλέξουμε την επιλογή που είναι σύμφωνη με τη λογική, το αποτέλεσμα δεν μπορεί παρά να είναι καλό για εμάς. Όμως η ζωή δε λειτουργεί ακριβώς έτσι. Μπορεί να έχεις πάρει την σωστή απόφαση και όμως να έχεις πρόβλημα μετά.

Αυτή την περίοδο σε διάφορους κύκλους, τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό, εκφράζεται μια πολύ αρνητική στάση απέναντι στα εμβόλια. Η αφορμή δόθηκε με τη νέα γρίπη και το εμβόλιο που φτιάχτηκε για τον ιό της γρίπης αυτής. Με αφετηρία αυτή τη συζήτηση που γίνεται για τα εμβόλια, θέλω να διατυπώσω ορισμένες σκέψεις πάνω στο τι είναι λογικό να κάνουμε, τι είναι το σωστό, και τη σχέση των σωστών επιλογών με το καλό για εμάς αποτέλεσμα, χωρίς να μπω στην κουβέντα που γίνεται για την νέα γρίπη.

Θα μιλήσουμε λοιπόν γενικά, ξεκινώντας από το πρόγραμμα εμβολιασμού που γίνεται στα παιδιά και τους νέους για διάφορα νοσήματα, από την ηπατίτιδα μέχρι τον ιό των θηλωμάτων, και θα βγάλουμε ορισμένα χρήσιμα συμπεράσματα για την ανθρώπινη κατάσταση γενικά.

Η θεωρία είναι σχετικά απλή. Υπάρχουν ένα σωρό νοσήματα τα οποία προκαλούν ποικίλα ενοχλήματα και μπορεί να απειλήσουν και τη ζωή του ανθρώπου, για τα οποία μπορούμε να προστατευτούμε με τον σωστό εμβολιασμό. Παράλληλα, τα εμβόλια μπορεί να προκαλέσουν ανεπιθύμητες ενέργειες, που μπορεί να ξεκινάνε από έναν απλό πόνο στην περιοχή που γίνεται το εμβόλιο μέχρι και να απειλήσουν τη ζωή του ανθρώπου που εμβολιάστηκε.

Όπως όλα τα πράγματα στη ζωή, υπάρχει ένα όφελος και ένα ρίσκο. Το κλειδί βρίσκεται στο να τα ζυγίσουμε και να δούμε πόσο υπερτερεί το όφελος του ρίσκου και αν μας συμφέρει, να προχωρήσουμε στον εμβολιασμό.

Αυτό το ζύγισμα έχει γίνει από τις αρμόδιες αρχές και έχουμε φτάσει στα προγράμματα υποχρεωτικού εμβολιασμού. Έτσι, οι νέοι γονείς πηγαίνουν το μωράκι τους στον παιδίατρο να εμβολιαστεί για διάφορα νοσήματα της παιδικής ηλικίας και να προστατευτεί με αυτόν τον τρόπο από αυτά.

Αυτό είναι κάτι συνηθισμένο και αυτονόητο για μια πολιτισμένη κοινωνία. Τα παιδιά εμβολιάζονται με διάφορα εμβόλια και προστατεύονται από διάφορες νόσους. Έχουμε δε φτάσει στο σημείο πολλές νόσοι που κάποτε οι πιο πολλοί τις πέρναγαν να έχουν γίνει σήμερα σπάνιες, ή ακόμη και να εξαφανιστούν.

Σε αυτά τα προγράμματα προχωρήσαμε με αίσθημα ευθύνης, ζυγίζοντας κάθε φορά το κόστος σε σχέση με το όφελος.

Όμως, παρόλες τις τεχνολογικές και επιστημονικές προόδους, δεν έχουμε καταφέρει να μηδενίσουμε τελείως τον κίνδυνο. Ένα ρίσκο υπάρχει πάντα. Δεν έχουμε καταφέρει να εξαφανίσουμε το ρίσκο από τη ζωή. Μπορεί να το έχουμε μικρύνει, αλλά δεν το έχουμε εξαφανίσει.

Τι σημαίνει αυτό; Εντελώς πρακτικά, κάποιοι άνθρωποι θα εμφανίσουν ανεπιθύμητες ενέργειες από κάποιο εμβόλιο. Αυτοί θα είναι λίγοι, και συνήθως οι ανεπιθύμητες ενέργειες θα είναι σχετικά ελαφριές, αλλά παρόλα αυτά κάποιοι θα πάθουν και κάτι σοβαρό. Στατιστικά, μπορεί το μέγεθος να είναι μικρό, αλλά όταν ένα φάρμακο ή ένα εμβόλιο το παίρνει ένα πολύ μεγάλο μέρος του πληθυσμού, το στατιστικά μικρό θα συμβεί σε μερικούς ανθρώπους.

Εδώ είναι ένα κρίσιμο σημείο. Αν κάποιος ζυγίζοντας το ρίσκο κρίνει πως το λογικό είναι να αποδεχτεί τον κίνδυνο και να προχωρήσει στον εμβολιασμό ή στη λήψη ενός άλλου φαρμάκου, και μετά πάθει κάτι επειδή πήρε το φάρμακο, αυτό δε σημαίνει πως η απόφασή του ήταν και λάθος!

Μια απόφαση που γίνεται σύμφωνα με τη λογική, δεν παύει να είναι εύλογη επειδή το αποτέλεσμα στη συγκεκριμένη περίπτωση δεν ήταν το επιθυμητό. Αυτός είναι ένας περιορισμός της ζωής, ένας περιορισμός του τρόπου με τον οποίον λειτουργεί ο κόσμος. Δε ζούμε σε έναν τέλειο κόσμο. Αυτό που μπορούμε να κάνουμε είναι να κάνουμε τις καλύτερες δυνατές επιλογές στον κόσμο στον οποίο ζούμε. Ακόμα και αν η ζωή δε μας φέρει ένα "happy end".

Και πάλι μαζί!

Μετά από έναν χρόνο απουσίας, το blog ξανα-ανοίγει!

Όπως είναι φυσικό, αλλάζει ελαφρά και ο προσανατολισμός των αναρτήσεων. Έτσι, δε θα μιλάμε πια για την πολιτική επικαιρότητα. Τα ζητήματα αυτά θα τα σχολιάζουμε στο άλλο μου blog. Το ίδιο θα γίνεται και για ζητήματα θετικών ή ανθρωπιστικών επιστημών, ή για τις τέχνες. Και αυτά τα θέματα αποκτούν δικό τους χώρο.

Σε αυτό το blog, θα ασχολούμαστε μόνο με την πορεία μου μέχρι την ειδικότητα και με διάφορα ζητήματα ιατρικού προβληματισμού.

Αυτό το σημείο θα ήθελα να το τονίσω. Οι γνώμες που θα εκφράζονται σε αυτό το blog για ιατρικά ζητήματα θα έχουν σκοπό μόνο τον προβληματισμό πάνω σε ζητήματα υγείας. Σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να ληφθούν ως συμβουλές, υποδείξεις ή ενημερωτικές πληροφορίες. Επίσης, σε καμία περίπτωση δε θα πρέπει κάτι που λέμε εδώ να υποκαθιστά την πρόσωπο προς πρόσωπο επαφή με τον θεράποντα ιατρό, ο οποίος είναι σε κάθε περίπτωση ο μόνος αρμόδιος να απαντήσει έγκυρα στις ερωτήσεις των ασθενών ή των συγγενών και ο μόνος αρμόδιος για συμβουλές πάνω στην αντιμετώπιση της νόσου.

Με λίγα λόγια, δε θα κάνουμε ιατρική μέσω... internet. Θα προβληματιστούμε όμως ως υπεύθυνοι και ενεργοί πολίτες για διάφορα ζητήματα από τον ιατρικό χώρο.

Ελπίζω να κουβεντιάσουμε και να γνωριστούμε καλύτερα μέσα από τα comments!

Καλή μας... επαναλειτουργία!

Τέλος εποχής!

Αυτές τις μέρες πήρα και την ταυτότητά μου από τον Ιατρικό Σύλλογο και έτσι ανοίγει ένας νέος σημαντικός κύκλος στη ζωή μου. Νομίζω πως ούτως ή αλλως το blog έκλεισε τον δικό του κύκλο. Μαζί περάσαμε έναν χρόνο, ελπίζω με δημιουργικότητα και ενθουσιασμό. Ένας νέος χρόνος ξεκινάει. Σας ευχαριστώ όλους για την παρέα! Καλή χρονιά! ;)